5.4 Monteren

Bouwen - 5. Basiskennis

Weerom een reeks richtlijnen, aangezien iedereen zijn eigen idee over montage heeft.

Mechanische verbindingen die los te maken zijn.

Bouten en moeren. Gebruik veel liever de industriële 8.8 kwaliteitsbouten dan de 4.6 of soortgelijke “Doe Het Zelf zaak” spullen. Elke vriendelijke metaalverwerkende zaak kan je die bouten leveren. Mijn persoonlijke voorkeur gaat naar inbus- en verzonken inbusbouten. Dit is omdat hierbij de minste kan is dat de bout zo beschadigd tijdens een gevecht dat hij niet meer losgedraaid kan worden.

De aanduiding op bouten, zoals 8.8 staat voor de treksterkte en de belastbaarheid. Het eerste getal. Gaande van 4 tot 16 staat voor het aantal Newtons per mm2. Maar dan *100. dus een 4 wil zeggen 400N per mm2. Een 16 dus 1600N mm2. Als je een bout tot op dat punt belast, dan breekt die. Eigenlijk, sommigen zullen breken, anderen houden het net, dit komt doordat de fabrikanten een veiligheidsmarge houden.
Het getal daarop volgende staat voor het aantal % belastbaarheid voor er vervorming ontstaat. Dus een .8 wil zeggen dat je de bout tot op 80% mag belasten voor die vervormd.
Een 8.8 is dus 800N per mm2, maar kan “maar” 640N mm2 verdragen zonder schade of vervorming.

Aantal en plaatsing.

Veel en evenredig verdeelde kleine bouten doen meer voor de gehele sterkte dan een paar dikke bouten die op zichzelf veel sterker zijn dan de kleintjes te samen. Voorkom hefboomwerking, door de bouten langs de randen te plaatsen.
Als voorbeeld, kijk maar eens naar mangaten en flenzen op tanks en leidingen.

Polycarbonaat of soortgelijke kunststoffen kan je beter vastzetten door een te groot gat, met rondsels en rubber vulringen. Kunststoffen houden niet van spanningen.

Mechanisch niet losmaakbare verbindingen

Klinknagels, blindnietnagels en blindnietmoeren.

De oude techniek van klinken word bijna niet meer toegepast, en is arbeidsintensief om goed te doen. Ook is dat redelijk finaal. Om die verbinding te verwijderen is een slijptol of een goede hamer en beitel nodig. Maar als ze in de 20ste eeuw de grootste slagschepen in elkaar konden klinken, dan moet er toch iets goeds aan zijn. Het geeft wel verbindingen die kunnen “leven”, en dus meer krachten kunnen verwerken dan een stijve verbinding, zoals een las, in dezelfde functie. Natuurlijk is het geen goeie optie in dingen die stijf moeten zijn, zoals in overbrengingen.

Blindnieten. De moderne snelle variant op klinken. Leuk om plaatwerk snel vast te zetten.
Helaas beperkt in krachten, wegens voornamelijk de zachte aluminium popnagels. Ook hebben de verbindingen de neiging los te komen zitten (rammelen dus) indien er krachten op uitgeoefend worden. Ook hier vergt het losmaken elektrisch gereedschap of brute kracht met hamer en beitel.

Blindnietmoeren. Een manier om schroefdraad in dunne of te zachte materialen te krijgen. Vrij duur apparaat voor nodig en de moeren zelf zijn ook prijzig. Maar wel heel handig. Gat boren, blindnietmoer erin schuiven, tang erop ,en knijpen maar. 1 goede en voldoend lange schroefdraad waar en wanneer je wilt. In de meeste gevallen zit het ook muurvast. Maar als je pech hebt, kan de moer ronddraaien, waardoor je de bout niet vastgezet of los krijgt.
Dit is een tussenoplossing eigenlijk, want de uiteindelijke verbinding beoogt is wel los te maken.
In alle geval, minder gebruikte technieken binnen onze mechanische sport.

Lijmen

Een minder gebruikte techniek bij de mechanische gladiatoren. Dit terwijl er toch in het dagelijkse leven veel lijmverbindingen gebruikt worden in toepassingen waar betrouwbaarheid en sterkte doorslaggevend zijn. Een modern vliegtuig heeft veel lijmverbindingen. Sommige toestellen vertrouwen puur op de lijm om de vleugels aan de romp te houden. Of de kleine maar snelle sportwagen Lotus Elise en de halfbroer Opel Speedster.
Helaas zijn de lijmtechnieken in zulke toepassingen wat lastig om thuis te gebruiken. De voorbehandeling van oppervlakken, de zeer specifieke omstandigheden zoals temperatuur en druk en de chemische gevaren van zulke lijmen maken het zeer onwaarschijnlijk dit snel te zien in Robot wars.
En toch hebben we al gelijmde stukken gezien. Titaanplaat op Polycarbonaat gelijmd met gewone huis tuin en keukensiliconenkit bijvoorbeeld. Geeft een flexibele verbinding die, mits goed gedaan, zeer sterk is.

Persen

Persen is een manier van verbinden waarbij materialen geklemd worden. Deze verbinding kan eventueel verstevigd worden met wat loctite. Meestal wordt deze verbinding gebruikt om assen vast te maken aan tandwielen of poulies. Hierbij moet de as koud gemaakt worden (koelkast of vrieskist) en het tandwiel warm tandwielen (uit de oven). De speling is afhankelijk van de diameter, een kleine diameter mag minder speling hebben dan een grote diameter. Dit is logisch omdat een grote metalen staaf ook meer uitzet of krimpt dan een kleine staaf. Zo moet er bijvoorbeeld voor een 10mm as 0,3 speling gebruikt worden. Als de goede speling gebruikt wordt en de as genoeg gekoeld en het tandwiel genoeg verhit, zou je ze zonder veel problemen ze over elkaar moeten kunnen schuiven / leggen. Na afkoeling (niet forceren) klemt dat ook erg goed.

Next